Enflasyon Türleri Nelerdir?

Enflasyonun kelime anlamı; mal ve hizmetler için ödenmesi gereken para miktarının artmasına bağlı olarak paranın satın alma gücünün düşmesidir. Enflasyondan bahsetmek için ürün veya hizmetlerin bedelinde bir kerelik artışlar değil sürekli bir artış yaşanması gerekir. Paranın satın alma gücü azaldıkça bilhassa düşük gelir düzeyindeki kişiler ekonomik açıdan sıkıntı yaşarlar. Enflasyon ekonominin genel durumunu bozar, işsizliği arttırır.

Enflasyonun Nedenleri

Bir ülkede toplam harcamaların toplam gelirlerden fazla olması durumunda bütçe açığı ve dış ticaret açığı oluşur. Buna bağlı olarak para arzı artar, üretim girdileri artar, ekonomik dengeler bozulur ve sonuçta enflasyon artar.

Enflasyon Türleri

Enflasyonun oluşumuna yol açan nedenlere göre çeşitli enflasyon türleri ortaya çıkmaktadır. Buna göre başlıca enflasyon türleri şunlardır: talep enflasyonu, maliyet enflasyonu, ithal edilen enflasyon, yapısal enflasyon, açık enflasyon ve gizli enflasyon.

Talep Enflasyonu

Bir ülkedeki toplam arzın, toplam talebi karşılayamadığı zaman oluşur. Bu durumda mal ve hizmetlerin bedeli artar ve aynı mal ve hizmet için daha çok para ödemek gerekir. Fiyatların artmasına ilave olarak gelirler ve harcamalar da yükselince mal ve hizmet talebi tekrar artar ve enflasyon daha da yükselir.

Maliyet Enflasyonu

Üretim girdilerinin fiyatları yükseldiğinde maliyet enflasyonu meydana gelir. Örneğin işçi ücretlerinde, hammadde fiyatlarında ve vergi miktarında sürekli artışlar olması nedeniyle maliyet enflasyonu meydana gelir.

Gizli Enflasyon

Ülkede talep fazlası üretim olsa da enflasyon baskı altında tutulur.

Açık Enflasyon

Yükselen fiyatların kontrol altına alınamadığı durumda gerçekleşen açık enflasyonda para hızla değer kaybeder ve halkın satın alma gücü devamlı düşer. Halk, fiyatların sürekli biçimde artacağını bilir.

İthal Edilen Enflasyon

Özellikle ithalat yoluyla yabancı ekonomilerle yoğun ilişki içinde olan ülkelerde ekonomiye dış ülkelerden yansıyan enflasyondur.

Yapısal Enflasyon

Bir ülkenin ekonomisinde mal ve hizmet piyasalarında yapısal sorunlar nedeniyle meydana gelir. Bu yapısal sorunlar; aksayan piyasa rekabeti, tarım ürünlerine yanlış devlet müdahaleleri, düzeltilemeyen bütçe açıkları gibi sorunlardır.

Enflasyon türlerinde sebeplere göre yapılan tasnifin yanında enflasyonun hızına göre de bir sınıflandırma yapılabilir.

Ilımlı Enflasyon

Fiyatlarda düşük ve yavaş düzeyde artışın olduğu enflasyon türüdür. Burada sayısal bir ölçütten bahsedilebilir. Yıllık enflasyon tek haneli rakamlarda enflasyon, ılımlı enflasyon olarak görülür.

Aşırı Yüksek Enflasyon

Fiyat artışının iki veya üç rakamlı düzeyde olduğu enflasyon türüdür.

Hiper Enflasyon

Birkaç gün gibi kısa sürelerde bile gözle görülür fiyat artışlarının olmasıdır. Kontrol edilemeyen düzeyde ve çok hızlı bir fiyat artışı vardır.

Enflasyon Endeksleri Nelerdir?

Bir ülkede enflasyon miktarını belirlemek için çeşitli ürünlerin aylık fiyat değişimleri esas alınır. Böylece insanların hayatına yansıyan ortalama fiyat değişikliği ölçülür. Ülkemizde bu ölçümü yapan TÜİK, ortalama bir ailenin harcamalarını dikkate alarak mal ve hizmetlerden bir örnekleme yapar. Türkiye’de en çok kullanılan enflasyon endeksleri, TÜFE ve ÜFE’dir.

Tüketici  Fiyat  Endeksi  (TÜFE)

Vatandaşlar tarafından satın alınan mal ve hizmetlerin bedellerindeki değişimi ölçer.

Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE)

Ziraat, madencilik, üretim, sanayi ve enerji gibi çeşitli alanlarda üretimi yapılan malların, üretici tarafından yurt içi peşin satış fiyatlarındaki değişmeleri ölçer.

ilginizi çekebilir

Kredi Sicil Affı Yasası TBMM Onayladı

Bankalardan kredi ve kredi kartı gibi ürünleri kullanıp ödeme konusunda da herhangi bir aksaklık yaşadığınız …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir